Wat is iXBRL? Betekenis, verschil met XBRL en verplichting

iXBRL staat voor inline eXtensible Business Reporting Language. Het formaat combineert een leesbare jaarrekening met gestructureerde XBRL-tags in één xHTML-document, zodat hetzelfde bestand zowel door mensen als door software gelezen kan worden. In Nederland is iXBRL sinds boekjaar 2025 een van de twee toegestane formaten voor het digitaal deponeren van de jaarrekening bij KVK, en voor beursgenoteerde ondernemingen die onder IFRS rapporteren is het al jaren de verplichte standaard voor ESEF-rapportage.

Kerngegevens

• Voor wie: alle rechtspersonen die in Nederland een jaarrekening deponeren bij KVK (vanaf boekjaar 2025 verplicht digitaal voor alle bedrijfsklassen), en uitgevende instellingen op EU-gereglementeerde markten met een geconsolideerde IFRS-jaarrekening (ESEF).

• Technische kern: Inline XBRL is een specificatie van XBRL International; de XBRL-tags worden ingebed in xHTML (een W3C-formaat), zodat één bestand zowel mensleesbaar als machineleesbaar is.

• Rechtsgrond NL: artikel 2:394 BW (deponeringsplicht), het Besluit elektronische deponering handelsregister (digitaal deponeren via SBR) en de Regelgevende Technische Standaard (RTS) van het SBR-domein Handelsregister.

• Formaat: een iXBRL-bestand is een xHTML-bestand (.xhtml); bij KVK deponeer je het als Report Package, een ZIP-archief (ook wel .xbri) van maximaal 100 MB.

• Regulator NL (KVK/SBR): Logius beheert de SBR-infrastructuur (waaronder Digipoort) en de Nederlandse Taxonomie; KVK ontvangt de deponeringen.

• Regulator ESEF: ESMA stelt de ESEF-taxonomie en de rapportageregels vast; in Nederland houdt de AFM toezicht.

Wat is XBRL?

XBRL (eXtensible Business Reporting Language) is een open standaard voor het gestructureerd en machineleesbaar vastleggen van financiële data. In een XBRL-instance worden financiële cijfers voorzien van semantische labels uit een taxonomie: “netto-omzet”, “balanstotaal”, “eigen vermogen” enzovoort.

Een XBRL-instance is niet bedoeld om direct door mensen gelezen te worden. Het is een XML-bestand dat software nodig heeft om te interpreteren, waardoor er altijd een afzonderlijke leesbare weergave nodig is naast de instance.

Voor KVK-deponeringen gebruikt Nederland al sinds boekjaar 2016 XBRL via het SBR-kanaal, op basis van de Nederlandse Taxonomie (NT). Logius beheert deze taxonomie via het Kenniscentrum XBRL.

Wat is iXBRL en waarom is het anders?

iXBRL lost het centrale probleem van XBRL op: de scheiding tussen leesbaarheid en structuur. Bij iXBRL worden de XBRL-tags direct ingebed in een xHTML-document dat er voor mensen gewoon uitziet als een jaarrekening. Open het bestand in een browser: je ziet de opmaak, de tabellen en de tekst. Open hetzelfde bestand in een XBRL-processor zoals Arelle: je ziet de getagde financiële data.

Het resultaat is één bestand met twee gezichten:

• Een leesbare jaarrekening in xHTML, bruikbaar voor publicatie op de website of als bijlage.

• Een machineleesbare XBRL-datalaag, bruikbaar voor automatische verwerking door toezichthouders, banken, investeerders en data-aggregatoren.

De RTS van het SBR-domein Handelsregister noemt iXBRL daarom het aanbevolen formaat voor jaarrapportages waarin presentatie een belangrijke rol speelt. Dat sluit aan bij ESEF, waar hetzelfde principe al sinds de invoering geldt.

Voorbeeld: één omzetregel, twee lezers

Stel dat de winst-en-verliesrekening de regel “Netto-omzet 1.234” toont, in duizenden euro's. Een menselijke lezer ziet dat getal gewoon in de tabel staan. In het iXBRL-bestand zit om datzelfde getal een onzichtbare tag die software vier dingen vertelt:

• Het concept: welk taxonomie-element bij dit getal hoort, bijvoorbeeld het element voor netto-omzet uit de Nederlandse Taxonomie, of ifrs-full:Revenue onder ESEF.

• De context: op welke entiteit en welke periode het cijfer betrekking heeft, zodat het huidige boekjaar en het vergelijkende cijfer uit elkaar blijven.

• De eenheid en de schaal: euro's, met een schaalfactor (scale) van 3 omdat het getal in duizenden is weergegeven. Software leest dus 1.234.000.

• De nauwkeurigheid: een decimals-waarde van -3 geeft aan dat het bedrag op duizenden euro's is afgerond.

De browser toont nog steeds “1.234”, maar een XBRL-processor leest een netto-omzet van 1.234.000 euro voor het gerapporteerde boekjaar. Presentatie en data blijven zo één geheel: er kan geen verschil ontstaan tussen wat de lezer ziet en wat de software uitleest, zoals dat bij een losse PDF naast een apart databestand wél kan gebeuren.

XBRL versus iXBRL: de kernverschillen

Waar kom je iXBRL in Nederland tegen?

Het is belangrijk om twee strikt gescheiden regimes te onderscheiden: de KVK-deponering via SBR en de ESEF-rapportage voor beursgenoteerde ondernemingen.

KVK-deponering via SBR

Digitaal deponeren via SBR is al jaren verplicht voor de meeste rechtspersonen: micro- en kleine rechtspersonen sinds boekjaar 2016, middelgrote rechtspersonen sinds boekjaar 2017. Op 18 december 2024 is het Besluit elektronische deponering handelsregister gewijzigd (Staatsblad 2024, 428), waarmee de laatste uitzonderingen vervallen: voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2025 moeten ook grote rechtspersonen en middelgrote dochterondernemingen van grote groepen digitaal via SBR deponeren. Deponeren op papier of in PDF is voor die boekjaren geen optie meer.

Sinds boekjaar 2025 is er bovendien een formaatkeuze: je deponeert een klassieke SBR XBRL-instance of een iXBRL Report Package. De RTS beveelt iXBRL aan als de nieuwe standaard; het klassieke XBRL-formaat blijft geschikt voor jaarrekeningen die naadloos in het vaste raamwerk van de taxonomie passen, wat vooral bij micro- en kleine rechtspersonen het geval is. Vrijwillig eerder overstappen kan: KVK accepteert sinds februari 2025 deponeringen in het iXBRL-formaat, ook over boekjaren die vóór 1 januari 2025 zijn begonnen.

In twee gevallen is iXBRL geen keuze maar een verplichting. Rechtspersonen die onder de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) vallen moeten het Europese formaat gebruiken, omdat de duurzaamheidsrapportage als onderdeel van het bestuursverslag verplicht in dat formaat wordt opgesteld en het jaarverslag niet in twee formaten gesplitst mag worden. Daarnaast moeten rechtspersonen waarvoor geen geschikt voorgedefinieerd XBRL-entrypoint bestaat, bijvoorbeeld bij een jaarrekening op buitenlandse grondslag of een sterk afwijkende presentatie, eveneens iXBRL gebruiken. Wie voor iXBRL kiest, stelt daarnaast een eigen extensietaxonomie op, naar het voorbeeld van ESEF.

Middelgrote en grote rechtspersonen sturen bij de deponering ook een accountantsverklaring mee; lees in onze uitleg wanneer een accountantsverklaring bij de jaarrekening verplicht is. De verklaring wordt digitaal ondertekend en via SBR Assurance onlosmakelijk aan de jaarrekening gekoppeld, en moet in hetzelfde formaat worden gedeponeerd als de jaarrekening zelf.

ESEF-rapportage onder IFRS (beursgenoteerde ondernemingen)

ESEF staat voor European Single Electronic Format. Het is een vereiste van ESMA, gebaseerd op de Transparantierichtlijn, voor uitgevende instellingen met effecten op EU-gereglementeerde markten. Het volledige jaarlijkse financiële verslag wordt opgesteld in xHTML; bevat het verslag een geconsolideerde IFRS-jaarrekening, dan moet die verplicht worden getagd met iXBRL. In Nederland houdt de AFM toezicht op de naleving. Uitgevende instellingen met zetel in Nederland zijn daarom uitgezonderd van de SBR-deponeringsplicht: zij dienen hun ESEF-jaarverslag in bij de AFM.

ESEF gebruikt de ESEF-taxonomie, een uitbreiding van de IFRS Accounting Taxonomy. De primaire financiële overzichten (balans, winst-en-verliesrekening met overig totaalresultaat, kasstroomoverzicht en mutatieoverzicht eigen vermogen) worden in detail getagd; die verplichting geldt EU-breed voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2020, waarbij Nederland gebruikmaakte van de eenmalige uitstelmogelijkheid vanwege COVID-19, zodat de verplichting hier vanaf boekjaar 2021 gold. Block tagging van de toelichtingen, het markeren van hele tekstblokken met één tag, is verplicht voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2022. Eigen extensie-elementen in de primaire overzichten moeten worden verankerd aan het kernconcept met de dichtstbijzijnde boekhoudkundige betekenis (anchoring). De entiteit identificeert zich met een LEI (ISO 17442), niet met een KVK-nummer.

Verwar ESEF niet met KVK-deponering. ESEF geldt uitsluitend voor beursgenoteerde ondernemingen en gebruikt de ESEF-taxonomie; KVK-deponering geldt voor alle Nederlandse rechtspersonen met een publicatieplicht en gebruikt de Nederlandse Taxonomie.

Veelgemaakte fouten bij iXBRL

Een iXBRL-bestand kan er in de browser perfect uitzien en toch onbruikbare data bevatten. Dit zijn de fouten die validatiesoftware en toezichthouders het vaakst tegenkomen:

• Verkeerde schaal: een bedrag in duizenden getagd zonder schaalfactor, waardoor software 1.234 leest in plaats van 1.234.000. Visueel is er niets te zien; de datalaag zit er een factor duizend naast.

• Tekenfouten: een verlies dat tussen haakjes wordt gepresenteerd, als positief bedrag getagd. Het teken van de gestructureerde waarde moet de boekhoudkundige betekenis volgen; de presentatie regelt de haakjes.

• Een te breed concept: een algemeen taxonomie-element gekozen terwijl er een element met een smallere, passender betekenis bestaat. De regel in zowel de RTS als de ESEF Reporting Manual is: kies het element met de dichtstbijzijnde betekenis.

• Verkeerde bestandsvorm: een gewoon HTML-bestand in plaats van xHTML, of losse bestanden in plaats van een geldig Report Package met de vereiste pakketbestanden.

• Ontbrekende metadata: verplichte gegevens zoals KVK-nummer, rechtsvorm, bedrijfsklasse en verslagperiode. Ontbreken die markeringen, dan wordt de jaarrapportage bij KVK niet verwerkt en is er dus niet aan de deponeringsplicht voldaan.

Hoe wordt een iXBRL-bestand gevalideerd?

De meest gebruikte open-source XBRL-processor is Arelle, door XBRL International gecertificeerd als validating processor. Arelle controleert of de tags technisch correct zijn opgebouwd, of de gebruikte concepten in de taxonomie bestaan en of de berekeningen, zoals subtotalen, intern consistent zijn.

Voor KVK-deponeringen gelden daarnaast de eisen uit de RTS en de Reporting Manual van het SBR-domein Handelsregister, plus de algemene SBR Filing Rules (FR-NL). Op sbr-nl.nl staan voorbeeld-Report Packages (.xbri) per bedrijfsklasse waarmee software en interne processen getest kunnen worden.

Voor ESEF gelden de ESEF Reporting Manual en de jaarlijks bijgewerkte ESEF-taxonomiebestanden van ESMA; met de bijbehorende ESEF Conformance Suite kunnen softwareleveranciers en interne teams toetsen of hun validatie de regels correct toepast. Valideer het iXBRL-bestand tegen deze regels voordat het bij de AFM wordt ingediend.

Verwante onderwerpen

• Hoe zet je een jaarrekening om naar XBRL of iXBRL? Een stap-voor-stap uitleg van het conversieproces, van goedgekeurd PDF-document tot gevalideerd iXBRL-bestand.

• Elektronisch deponeren: SBR of iXBRL? Wanneer kies je voor het klassieke SBR-formaat en wanneer is iXBRL de juiste keuze voor jouw deponering bij KVK.

• ESEF-rapportage en iXBRL voor IFRS-ondernemingen. Alles over de ESEF-verplichting voor beursgenoteerde ondernemingen, de ESEF-taxonomie, LEI-nummers en de rol van de AFM.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen XBRL en iXBRL?

XBRL (eXtensible Business Reporting Language) is een gestructureerd XML-formaat dat financiële data machineleesbaar maakt, maar niet direct leesbaar is voor mensen. iXBRL (Inline XBRL) combineert de XBRL-tags met een leesbaar xHTML-document in één bestand. Bij iXBRL zie je in een browser een normale jaarrekening, terwijl een XBRL-processor tegelijkertijd de getagde financiële data kan uitlezen. Het voornaamste praktische verschil is dat je bij iXBRL één bestand hebt dat aan beide vereisten voldoet, terwijl je bij klassiek XBRL een afzonderlijke leesbare weergave nodig hebt naast de XBRL-instance.

Wat is de betekenis van iXBRL?

iXBRL is de afkorting van inline eXtensible Business Reporting Language. “Inline” verwijst naar het feit dat de XBRL-tags worden ingebed (“inline” geplaatst) in een xHTML-document, zodat leesbaarheid voor mensen en machineleesbaarheid worden gecombineerd in één bestand.

Wat is de volledige naam van iXBRL?

De volledige naam is inline eXtensible Business Reporting Language. De afkorting iXBRL wordt ook geschreven als Inline XBRL; technisch is het vastgelegd in de Inline XBRL 1.1-specificatie van XBRL International.

Is het verplicht om jaarstukken elektronisch te deponeren?

Ja. Micro- en kleine rechtspersonen deponeren digitaal sinds boekjaar 2016, middelgrote rechtspersonen sinds boekjaar 2017 en grote rechtspersonen vanaf boekjaar 2025, op grond van het gewijzigde Besluit elektronische deponering handelsregister. De deponering verloopt via SBR: geautomatiseerd via Digipoort of handmatig via het uploadportaal van KVK.

Mag ik nog in het klassieke XBRL-formaat (SBR-instance) deponeren?

Ja. Vanaf boekjaar 2025 kies je bij KVK tussen een XBRL-instance en een iXBRL Report Package. Alleen rechtspersonen die onder de CSRD vallen en rechtspersonen zonder geschikt voorgedefinieerd XBRL-entrypoint moeten iXBRL gebruiken. De RTS beveelt iXBRL wel aan als de nieuwe standaard.

Welk bestandsformaat heeft een iXBRL-bestand?

Een iXBRL-bestand is een xHTML-bestand (.xhtml) met ingebedde XBRL-tags. Bij KVK deponeer je het als Report Package: een ZIP-archief (ook wel .xbri) met het iXBRL-document, de extensietaxonomie en de bijbehorende pakketbestanden, met een maximum van 100 MB.

Moet ik voor ESEF dezelfde taxonomie gebruiken als voor KVK?

Nee. KVK-deponering gebruikt de Nederlandse Taxonomie, beheerd door Logius, bij het iXBRL-formaat aangevuld met een eigen extensietaxonomie. ESEF gebruikt de ESEF-taxonomie van ESMA, een uitbreiding van de IFRS Accounting Taxonomy. De twee regimes en taxonomieën zijn gescheiden.

Doc2iXBRL bij iXBRL-conversie en -validatie

Doc2iXBRL is een platform voor accountants en financiële teams die een goedgekeurde jaarrekening (PDF of Word) moeten omzetten naar een geldig iXBRL-bestand. De software stelt automatisch XBRL-tagmappings voor op basis van de Nederlandse Taxonomie of de ESEF-taxonomie, terwijl de reviewer volledig in controle blijft over de definitieve tags. Ingebouwde Arelle-validatie en eigen pre-filing checks controleren het iXBRL-bestand voordat het wordt ingediend, zonder een KVK- of ESMA-acceptatie-uitkomst te garanderen.

Bronnen

• sbr-nl.nl: Uitbreiding elektronische deponering handelsregister, met de RTS, de Reporting Manual en voorbeeld-Report Packages per bedrijfsklasse.

• kvk.nl: Deponeren met SBR, met de vereisten per bedrijfsklasse en het uploadportaal.

• officielebekendmakingen.nl: Besluit van 18 december 2024 (Staatsblad 2024, 428) dat elektronisch deponeren uitbreidt naar grote rechtspersonen.

• esma.europa.eu: Electronic reporting (ESEF), met de RTS on ESEF, de ESEF Reporting Manual en de taxonomiebestanden.

• logius.nl: XBRL en het beheer van de Nederlandse Taxonomie door het Kenniscentrum XBRL.